Wrzesień i październik to w MŚP sezon decyzji zakupowych — z powodów, które nie zawsze są oczywiste. Firma, która w czwartym kwartale kupi maszynę, serwer, ploter, regały albo klimatyzator i wprowadzi je do ewidencji środków trwałych, może odpisać całą wartość zakupu w kosztach podatkowych jeszcze za bieżący rok. Nie przez 5 lat, nie metodą degresywną — jednorazowo, w grudniu, zmniejszając podstawę opodatkowania za 2026 rok.
Polskie prawo podatkowe przewiduje w tym celu dwie osobne ścieżki. Pierwsza dostępna jest dla każdego przedsiębiorcy — warunek to zakup fabrycznie nowego środka trwałego i limit 100 000 zł rocznie. Druga kierowana jest do małych podatników i firm w pierwszym roku działalności — tu limit sięga 213 000 zł, ale dochodzi wymóg złożenia oświadczenia o pomocy de minimis. Poniżej pokazujemy, czym różnią się te reżimy, kto z nich skorzysta i jak nie wpaść w typowe pułapki.
Dwie ścieżki, jedna decyzja — czym się różnią
Jednorazowy odpis amortyzacyjny to mechanizm, który pozwala zaliczyć pełną wartość środka trwałego do kosztów uzyskania przychodu w roku jego nabycia, zamiast rozkładać odpisy przez kilka lub kilkanaście lat. W polskim prawie podatkowym funkcjonują dwa odrębne reżimy:
Ścieżka 1 — fabrycznie nowe środki trwałe (art. 22k ust. 14–21 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych, Dz.U. 1991 nr 80 poz. 350 ze zm.; analogicznie art. 16k ust. 14 updop dla spółek): limit 100 000 zł rocznie, dostępna dla każdego podatnika, tylko środki kupione nowe.
Ścieżka 2 — odpis de minimis (art. 22k ust. 7–13 updof / art. 16k ust. 7 updop): limit 213 000 zł w 2026 roku, dostępna tylko dla małego podatnika i firm w pierwszym roku działalności, wymaga złożenia oświadczenia o pomocy de minimis.
Obie można łączyć — jeśli jesteś małym podatnikiem i kupujesz fabrycznie nowy środek trwały, masz do dyspozycji oba instrumenty. Nie kumulują się jednak w jednym odpisie na jeden środek — każdy środek trwały rozliczasz według jednej ścieżki.
Poniżej tabela zestawiająca kluczowe różnice:
| Cecha | Ścieżka 1 (fabrycznie nowe) | Ścieżka 2 (de minimis) |
|---|---|---|
| Kto może skorzystać | Każdy przedsiębiorca | Mały podatnik lub nowa firma |
| Limit 2026 | 100 000 zł rocznie | 213 000 zł rocznie |
| Wymagany stan środka | Fabrycznie nowy | Nowy lub używany |
| Grupy KŚT | 3–6 i 8 (bez nieruchomości) | 3–8 |
| Samochody osobowe | Wykluczone | Wykluczone |
| Pomoc de minimis | Nie | Tak — wymaga oświadczenia |
| Kumulacja 3-letnia | Brak (limit roczny) | Max 300 000 EUR w 3 latach |
Ścieżka 1: Fabrycznie nowe środki trwałe — 100 000 zł dla każdej firmy
To instrument, który Ministerstwo Finansów wprowadziło ustawą z 28 lipca 2017 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 1448). Nie jest pomocą publiczną, więc nie ma żadnej unijnej biurokracji — kupujesz, wprowadzasz do ewidencji, odpisujesz.
Kto może skorzystać
Każdy przedsiębiorca opodatkowany PIT lub CIT — bez ograniczeń co do wielkości firmy czy roku działalności. Limit 100 000 zł odnosi się do sumy wszystkich odpisów dokonanych tą ścieżką w roku podatkowym.
Warunki dla środka trwałego
Środek musi być fabrycznie nowy — czyli nieużywany, kupiony bezpośrednio od producenta lub autoryzowanego dystrybutora (lub importera). Zakupiony z drugiej ręki nie kwalifikuje się. Wartość musi wynosić co najmniej 10 000 zł — albo jako wartość pojedynczego środka, albo suma co najmniej dwóch środków nabytych w roku podatkowym łącznie wynosi 10 000 zł, przy czym każdy z nich przekracza 3 500 zł.
Środek musi należeć do grup 3–6 lub 8 Klasyfikacji Środków Trwałych (KŚT). Grupy 1–2 (nieruchomości) są wykluczone, podobnie jak samochody osobowe.
Jak działa limit 100 000 zł
Limit jest roczny i łączny dla całej firmy. Jeśli w jednym roku kupujesz serwer (25 000 zł) i ploter wielkoformatowy (60 000 zł), możesz odpisać jednorazowo łącznie 85 000 zł — bez problemu. Jeśli kupujesz cztery maszyny o łącznej wartości 140 000 zł, jednorazowo odpisujesz 100 000 zł, a pozostałe 40 000 zł amortyzujesz liniowo od następnego roku.
Nie trzeba decydować, który środek rozliczyć w ramach limitu — możesz swobodnie wybrać, które środki objąć jednorazowym odpisem, a które amortyzować standardowo.
Ścieżka 2: Odpis de minimis — 213 000 zł dla małego podatnika
Ta ścieżka obowiązuje od początku updof (art. 22k ust. 7) i korzysta z unijnego mechanizmu pomocy de minimis, który pozwala każdemu państwu UE wspierać małe firmy bez zgłaszania programu do Komisji Europejskiej — pod warunkiem, że łączna kwota pomocy de minimis udzielona jednemu podmiotowi w ciągu 3 lat nie przekroczy 300 000 EUR.
Limit 2026 wynosi 213 000 zł
Corocznie limit przelicza się według kursu euro z pierwszego dnia roboczego października roku poprzedniego. W 2026 roku kurs NBP z 1 października 2025 wyniósł 4,2586 PLN/EUR, co daje: 50 000 EUR × 4,2586 = 213 000 PLN.
Limit dotyczy roku podatkowego — resetuje się 1 stycznia. Jeśli nie wykorzystałeś go w 2026, nie przenosi się na 2027.
Kto kwalifikuje się jako mały podatnik
Mały podatnik w 2026 roku to taki, którego przychody ze sprzedaży (wraz z VAT) w 2025 roku nie przekroczyły 8 517 000 zł (równowartość 2 000 000 EUR). Dla większości polskich MŚP oznacza to, że ten status przysługuje. Sprawdzasz jeden warunek — przychód z poprzedniego roku z VAT — i albo go spełniasz, albo nie.
Nowe firmy w pierwszym roku działalności
Przedsiębiorcy, którzy w 2026 roku po raz pierwszy otworzyli działalność, również mogą skorzystać z ścieżki de minimis — bez weryfikacji przychodów. Warunek: nie prowadzili działalności przez 2 lata poprzedzające rok założenia i (w przypadku JDG) ich małżonek nie prowadził działalności w tym samym czasie. Firma założona przez przekształcenie lub połączenie istniejących podmiotów nie kwalifikuje się.
Szerszy zakres środków trwałych
W odróżnieniu od ścieżki 1, de minimis obejmuje grupy KŚT 3–8, a nie tylko 3–6 i 8. Oznacza to, że uwzględnia też grupę 7 — środki transportu (z wyłączeniem samochodów osobowych). Jeśli firma kupuje fabrycznie nową ciężarówkę dostawczą, może ją rozliczyć de minimis, ale nie ścieżką dla fabrycznie nowych środków.
Formalności: oświadczenie de minimis
De minimis wymaga złożenia oświadczenia do urzędu skarbowego, w którym wskazujesz, jaką pomoc de minimis już otrzymałeś w bieżącym i 2 poprzednich latach (z wszystkich źródeł — dotacje, pożyczki preferencyjne, ulgi, inne odpisy). Łączna kwota ze wszystkich źródeł nie może przekroczyć 300 000 EUR w trzyletnim oknie. W praktyce dla większości MŚP bez dotacji ta wartość jest daleka od limitu.
Spółki osobowe (np. spółka jawna, partnerska) — limit 213 000 zł odnosi się do łącznych odpisów wszystkich wspólników. Jeśli spółka ma 3 wspólników z równymi udziałami, każdy może odpisać najwyżej 71 000 zł.
Jak sprawdzić, czy masz status małego podatnika w 2026
Procedura jest prosta:
- Weź roczną deklarację PIT lub CIT za 2025 rok.
- Sprawdź łączne przychody ze sprzedaży wykazane w zeznaniu — razem z VAT (to ważny niuans: do limitu wlicza się przychody brutto, nie netto).
- Porównaj z 8 517 000 zł.
Jeśli Twoja firma wystawiła w 2025 roku faktury na łączną kwotę brutto (z VAT) poniżej 8,5 mln zł — jesteś małym podatnikiem w 2026 roku i masz dostęp do ścieżki de minimis.
Uwaga: Status małego podatnika na dany rok podatkowy nie zmienia się w ciągu roku, nawet jeśli bieżące przychody przekraczają limit. Weryfikacja dotyczy wyłącznie roku poprzedniego.
Co można kupić — środki trwałe z grup KŚT 3–8
W praktyce to bardzo szerokie spektrum. Oto najczęstsze zakupy MŚP, które kwalifikują się do jednorazowego odpisu:
Grupa 3 — kotły i maszyny energetyczne: agregaty, sprężarki, pompy ciepła (instalacja biurowa lub produkcyjna).
Grupa 4 — maszyny, urządzenia i aparaty ogólnego zastosowania: serwery, macierze dyskowe, drukarki wielofunkcyjne klasy biurowej, aparatura pomiarowa, UPS-y, maszyny pakujące.
Grupa 5 — maszyny, urządzenia i aparaty specjalistyczne: maszyny CNC, linie produkcyjne, urządzenia do obróbki materiałów, maszyny szwalnicze, sprzęt gastronomiczny klasy profesjonalnej.
Grupa 6 — urządzenia techniczne: spawarki, plotery wielkoformatowe, drukarki 3D, wózki widłowe elektryczne, windy towarowe.
Grupa 7 — środki transportu (tylko de minimis): samochody ciężarowe, furgonetki N1 (do 3,5 t), pojazdy specjalistyczne — nie samochody osobowe.
Grupa 8 — narzędzia, przyrządy, ruchomości i wyposażenie: meble biurowe (jeśli wartość ≥ 10 000 zł), klimatyzatory, systemy alarmowe, regały magazynowe, telefonia VoIP (system, nie telefony), wyposażenie restauracji lub hotelu.
Szerzej o metodach amortyzacji i stawkach dla poszczególnych grup KŚT pisaliśmy w artykule Amortyzacja środków trwałych w MŚP 2026 — metody, stawki i jednorazowe odliczenia.
Deadline: kiedy kupić, żeby odliczyć za 2026
To pytanie, które pojawia się najczęściej w październiku i listopadzie. Odpowiedź jest prosta: zakup musi zostać zrealizowany i środek musi trafić do ewidencji środków trwałych przed 31 grudnia 2026 r.
Przepis (art. 22k ust. 16 updof dla ścieżki 1 oraz art. 22k ust. 7 dla de minimis) mówi wprost: jednorazowego odpisu można dokonać w miesiącu wprowadzenia środka trwałego do ewidencji albo w kolejnych miesiącach tego samego roku podatkowego. Oznacza to:
- Kupujesz maszynę w październiku, wpisujesz do ewidencji w październiku → możesz odpisać jednorazowo w październiku, listopadzie lub grudniu 2026.
- Kupujesz w grudniu, wpisujesz w grudniu → jednorazowy odpis też jest możliwy (w tym samym miesiącu).
- Zakup w grudniu, ale faktura wpływa w styczeniu następnego roku i środek trafia do ewidencji dopiero w 2027 → nie kwalifikuje się do odpisu za 2026.
Kluczowy jest moment wprowadzenia do ewidencji, nie data zapłaty ani data wystawienia faktury. Ewidencja środków trwałych to dokument prowadzony przez podatnika (lub jego biuro rachunkowe), a wpis powinien nastąpić nie później niż w miesiącu oddania środka do używania.
Jeśli planujesz zakup maszyny w grudniu i chcesz odpisujesz za 2026, upewnij się z biurem rachunkowym, że wpis do ewidencji zostanie dokonany terminowo — i że dostawca dostarczy sprzęt jeszcze przed nowym rokiem.
Jeśli natomiast rozważasz, czy zamiast zakupu wybrać leasing operacyjny, warto wiedzieć, że leasing rządzi się innymi zasadami podatkowymi — pisaliśmy o tym w artykule Leasing finansowy czy operacyjny — co wybrać w 2026 i jak wpłynie na Twoje podatki.
Trzy pułapki, na które warto uważać
1. Samochody osobowe — wykluczone z obu ścieżek
Samochód osobowy nie kwalifikuje się ani do ścieżki dla fabrycznie nowych środków, ani do de minimis. To ograniczenie dotyczy każdego pojazdu spełniającego definicję samochodu osobowego w rozumieniu ustawy o VAT (art. 2 pkt 34 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług) — czyli pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 t, który konstrukcyjnie nie jest przeznaczony do przewozu ładunków.
Dostawczy bus z kratką, ciężarówka 3,5 t, pojazd specjalistyczny — kwalifikują się (w ścieżce de minimis jako grupa 7). Typowy samochód firmowy używany przez handlowca lub managera — nie.
Osobna kwestia: od 2026 roku zmienił się limit amortyzacji samochodów osobowych o emisji CO2 ≥ 50 g/km (nowy limit 100 000 zł zamiast 150 000 zł). To osobna regulacja, która nie ma związku z jednorazowym odpisem — wspominamy, żeby uniknąć pomyłki.
2. Kumulacja pomocy de minimis — sprawdź, czy zmieścisz się w 300 000 EUR
Jednorazowy odpis de minimis to pomoc publiczna. Zsumuj wszystkie formy wsparcia de minimis, które Twoja firma otrzymała w 2024, 2025 i 2026 roku — dotacje unijne, preferencyjne pożyczki, zwolnienia podatkowe, gwarancje BGK. Jeśli suma zbliża się do 300 000 EUR (~1 278 000 PLN), możesz nie mieć miejsca na pełny odpis.
W oświadczeniu de minimis musisz rzetelnie podać historię pomocy. Zaniżenie lub pominięcie grozi zwrotem całego odpisu z odsetkami.
3. Spółki osobowe — limit dzielony między wspólników
W spółce jawnej czy partnerskiej limit 213 000 zł nie przysługuje każdemu wspólnikowi osobno — dotyczy łącznej sumy odpisów wszystkich wspólników w roku. Jeśli czteroosobowa spółka jawna kupi linię produkcyjną za 200 000 zł, to każdy ze wspólników rozliczy proporcjonalny koszt — ale cała kwota wchodzi do limitu spółki, nie czterech odrębnych limitów. Ścieżka dla fabrycznie nowych środków (100 000 zł) działa analogicznie.
Podsumowanie
Jednorazowy odpis amortyzacyjny to jeden z najbardziej dostępnych i niewykorzystywanych instrumentów optymalizacji podatkowej w MŚP. Koniec roku to naturalny moment na przegląd, co firma planuje kupić w kolejnym roku i czy nie warto przyspieszyć zakupu o kilka tygodni.
Dwie ścieżki:
- 100 000 zł rocznie — dla każdego, tylko fabrycznie nowe, KŚT 3–6 i 8, żadnej biurokracji de minimis.
- 213 000 zł w 2026 roku — dla małego podatnika (przychody za 2025 ≤ 8 517 000 zł brutto) lub nowej firmy, KŚT 3–8 (w tym środki transportu), z oświadczeniem de minimis.
Kluczowy termin: wpis do ewidencji środków trwałych przed 31 grudnia 2026. Zakup w grudniu nadal się liczy — pod warunkiem, że sprzęt fizycznie trafi do firmy i zostanie zaewidencjonowany przed nowym rokiem.
Wskazówka: zanim zdecydujesz o zakupie środka trwałego w Q4, skonsultuj z biurem rachunkowym dwie rzeczy — czy masz status małego podatnika w 2026 roku i ile możesz jeszcze wykorzystać z limitu 100 000 zł lub de minimis. W Monaltro łączymy obsługę księgową z doradztwem w zakresie optymalizacji podatkowej — jeśli chcesz sprawdzić, czy zakup przed końcem roku ma dla Ciebie sens, skontaktuj się z nami.